ارزیابی مقایسه‌ای اثرات کمی و کیفی پساب فاضلاب بر منابع آب زیرزمینی در سازندهای کرتاسه و نئوژن (دشت‌های سنندج و مریوان، ایران)

عباسی, علی; حسن‌پور درویشی, حسین; شیرین آبادی, رضا

doi:10.22034/ijwer.2026.605210.1150

ارزیابی مقایسه‌ای اثرات کمی و کیفی پساب فاضلاب بر منابع آب زیرزمینی در سازندهای کرتاسه و نئوژن (دشت‌های سنندج و مریوان، ایران)

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

علی عباسی ¹

حسین حسن‌پور درویشی ²

رضا شیرین آبادی ³

¹ انشجوی دکتری، گروه مهندسی عمران، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

² دانشیار، گروه مدیریت منابع آب، واحد شهر قدس، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرقدس، ایران

³ دانشیار، گروه مهندسی معدن - مکانیک سنگ، واحد تهران جنوب، تهران، ایران

10.22034/ijwer.2026.605210.1150

چکیده

استفاده از ظرفیت پالایش طبیعی سازندهای زمین‌شناسی برای کاهش بار آلاینده‌های پساب، رویکردی مهم در مدیریت منابع آب زیرزمینی مناطق نیمه‌خشک و کوهستانی است. در این پژوهش، کارایی دو محیط زمین‌شناسی کرتاسه و نئوژن در کنترل مهاجرت آلاینده‌ها و بهبود کیفیت پساب نفوذی در دشت ریخلان مریوان بررسی شده است. نتایج نشان داد که هدایت الکتریکی پساب حدود 2430 میکروزیمنس بر سانتی‌متر بوده، در حالی‌که میانگین آن در چشمه‌ها و چاه‌ها به‌ترتیب 3836 و 3585 میکروزیمنس بر سانتی‌متر گزارش شد. pH آب زیرزمینی بین 7.1 تا 7.4 و غلظت نیترات بین 0.299 تا 2.38 میلی‌اکی‌والان بر لیتر متغیر بود. COD از 50 میلی‌گرم بر لیتر در پساب به 10 تا 40 میلی‌گرم بر لیتر در ایستگاه‌های پایین‌دست کاهش یافت و کلیفرم مدفوعی نیز از بیش از 400 MPN/100 میلی‌لیتر به صفر در برخی چشمه‌ها رسید. زمان رسیدن ردیاب در کرتاسه حدود 5 روز و در نئوژن بیش از 30 روز بود؛ بنابراین نئوژن از نظر تأخیر انتقال آلودگی حدود 6 برابر ایمن‌تر ارزیابی شد. شکستگی‌ها و تخلخل ثانویه در کرتاسه موجب انتقال سریع‌تر آلاینده‌ها می‌شوند، در حالی که ساختار ماتریسی و هدایت هیدرولیکی پایین‌تر نئوژن، فرصت بیشتری برای جذب، تبادل یونی و کاهش طبیعی آلاینده‌ها فراهم می‌کند. در مجموع، نئوژن محیط مناسب‌تری برای پالایش طبیعی و حفاظت از آبخوان‌ عمیق است.

کلیدواژه‌ها

نئوژن

کرتاسه

پساب

آب زیرزمینی

ردیابی آلاینده

موضوعات