پژوهش های مهندسی آب ایران

پژوهش های مهندسی آب ایران

پایش تغییرات تاریخی کاربری اراضی و پهنه‌های آبی دشت ارومیه با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای و مدل زنجیره مارکوف

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 2- استادیار گروه مهندسی عمران، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران.
2 دانشجوی دکتری گروه مهندسی عمران، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3 دانشجوی کارشناسی ارشد گروه مهندسی عمران، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران.
10.22034/ijwer.2025.539914.1105
چکیده
تغییرات کاربری اراضی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین شاخص‌های تأثیر فعالیت‌های انسانی بر محیط‌زیست، در مدیریت منابع طبیعی نقش کلیدی دارد. این پژوهش باهدف تحلیل تغییرات کاربری اراضی در دشت ارومیه طی سال‌های 2000، 2010 و 2020 و پیش‌بینی وضعیت آن در سال 2040 با استفاده از مدل زنجیره مارکوف انجام شد. جهت طبقه‌بندی تصاویر ماهواره‌ای لندست، از روش طبقه‌بندی نظارت‌شده با الگوریتم حداکثر احتمال استفاده گردید. ارزیابی و صحت سنجی کلی دقت نقشه‌ها با شاخص کاپا و صحت کلی صورت گرفت که مقدار کاپا در همه دوره‌ها بیش از 0.85 بود. نتایج نشان داد. سطح اراضی زیر کشت محصولات کشاورزی از 38.6 درصد در سال 2000 به 27.1 درصد در سال 2020 کاهش یافته و سطح اراضی بایر و شور از 16.4 درصد به 26.7 درصد افزایش یافته است. همچنین اراضی شهری با رشد 3.2 درصدی همراه بوده‌اند. پهنه‌های آبی و تالاب‌ها نیز در این بازه زمانی روندی کاملاً نزولی داشته و در برخی سال‌ها تقریباً به‌طور کامل حذف شده‌اند که بیانگر بروز بحران هیدرولوژیک جدی در منطقه است. پیش‌بینی وضعیت در سال 2040 بیانگر ادامه روند کاهش اراضی حاصلخیز و گسترش اراضی غیرقابل بهره‌برداری است. یافته‌ها بر ضرورت مدیریت کاربری اراضی با رویکرد تلفیقی سنجش‌ازدور و مدل‌سازی فضایی جهت مقابله با روند ناپایدار فعلی تأکید دارد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات



مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 07 اسفند 1404