پژوهش های مهندسی آب ایران

پژوهش های مهندسی آب ایران

مدیریت منابع آب زیرزمینی در دشت‌های خشک و نیمه‌خشک: شبیه‌سازی جریان و انتقال شوری در دشت مرودشت - خرامه با استفاده از مدل‌های MODFLOW و MODPATH

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
شاهین توللی 1
محمود فغفور مغربی 2
محمد تقی دستورانی 3
1 گروه علوم و مهندسی آبخیز، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه فردوسی مشهد
2 استاد گروه عمران دانشگاه فردوسی مشهد
3 گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه فردوسی مشهد
10.22034/ijwer.2025.544956.1107
چکیده
مدیریت منابع آب زیرزمینی در مناطق خشک و نیمه‌خشک به‌ویژه در دشت‌های ایران، با چالش‌های قابل‌توجهی نظیر کاهش سطح آب و نفوذ شوری مواجه است. این تحقیق با استفاده از مدل‌های MODFLOW و MODPATH به شبیه‌سازی و تحلیل دقیق وضعیت منابع آب زیرزمینی در دشت مرودشت- خرامه پرداخته است. نتایج شبیه‌سازی‌ها نشان می‌دهند که سطح آب زیرزمینی در این دشت طی دهه گذشته به‌طور میانگین 5/0 متر کاهش یافته است و در برخی مناطق با پمپاژ بالا، این کاهش به یک متر رسید. همچنین، نفوذ شوری از تالاب‌ها و منابع سطحی به‌آسانی کیفیت آب‌های زیرزمینی را به‌ویژه در نواحی با هدایت هیدرولیکی بالا تحت تأثیر قرار داده است. این تحقیق نشان می‌دهد که تغییرات در پارامترهای هدایت هیدرولیکی و ضریب ذخیره تأثیر عمده‌ای بر تغییرات سطح آب و انتقال شوری دارند. پیشنهادات این مطالعه شامل بهبود مدیریت بهره‌برداری از منابع آبی، استفاده از روش‌های تغذیه مصنوعی آبخوان‌ها و پایش پیشرفته منابع سطحی و تالاب‌ها به‌منظور جلوگیری از نفوذ شوری به منابع زیرزمینی است. این یافته‌ها می‌تواند به سیاست‌گذاران و مدیران منابع آبی کمک کند تا تصمیمات بهینه‌ای برای مقابله با بحران‌های آبی اتخاذ کنند و به‌ویژه در نواحی خشک و نیمه‌خشک ایران، به مدیریت یکپارچه منابع آبی دست یابند.
کلیدواژه‌ها
منابع آب زیرزمینی
مدیریت منابع آبی
تغییرات اقلیمی
نفوذ شوری
هدایت هیدرولیکی

موضوعات

پژوهش های مهندسی آب ایران

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 29 بهمن 1404