1
کارشناسی ارشد سازه های آبی دانشگاه تهران/ مهندس مشاور
2
گروه مهندسی آب دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی ساری
10.22034/ijwer.2025.513518.1071
چکیده
پژوهش حاضر به منظور ارزیابی نیاز زیستمحیطی رودخانه تجن در استان مازندران صورت گرفته است. با استفاده از روشهای هیدرولیکی و هیدرولوژیکی، مقدار جریان زیستمحیطی این رودخانه در محدوده سد شهید رجایی برآورد شده و میزان اثرگذاری آن بر کیفیت مصارف شرب، کشاورزی و بیولوژیکی این رودخانه ارائه شده است. کیفیت شیمیایی آب رودخانه تجن از نظر مصارف کشاورزی مطابق با طبقهبندی ویلکاکس در حد خوب و در رده C2S1، از نظر شرب به دلیل تاثیر آب دریا و ورود پساب زهکشهای مزارع از کیفیت مناسبی برخوردار نبوده و در مواقع سیلابی نیز به دلیل افزایش مواد جامد معلق کیفیت فیزیکی و شیمیایی آب جهت شرب نیز نامناسب میگردد. از حیث بیولوژیکی، مجموع تعداد کلیفرمها بهدلیل تراکم کم مراکز شهری و پایین بودن جمعیت در مناطق بالادست رودخانه تجن نسبت به سد کم میباشد. نتایج مشخص نمود که متوسط جریان زیستمحیطی در رودخانه تجن با استفاده از روشهای هیدرولیکی و هیدرولوژیکی و از سوی دیگر، احداث سد منجر شده تا مقدار رهاسازی شده با مقدار محاسباتی تطابق چندانی نداشته باشد. بیشترین مقدار به دست آمده در روش منحنی انتقال تداوم جریان و برابر با 25 مترمکعب در ثانیه بوده بنحویکه در این شرایط از نظر مدیریتی در طبقه زیستی با رویکرد حفظ حداقل شرایط زیستی رودخانه قرار دارد. مقدار متوسط جریان در شرایط وجود سد در ایام رهاسازی حدود 16 مترمکعب در ثانیه میباشد که این مقدار با مقادیر محاسبه شده در سایر روشها همخوانی نسبی دارد.