پژوهش های مهندسی آب ایران

پژوهش های مهندسی آب ایران

بهینه‌سازی چندمعیاره تاریخ کشت با استفاده از شاخص‌های ردپای آب‌های سبز، آبی و خاکستری و عملکرد محصول (مطالعه موردی محصول گندم در شبکه آبیاری دز)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
مهکامه منصوری 1
اسفندیار فاتح 2
امیر آینه بند 3
علی شهبازی 4
1 دانشجوی دکتری، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
2 استادیار،گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
3 استاد، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
4 معاون مطالعات پایه منابع آب، سازمان آب و برق خوزستان (KWPA)، اهواز، ایران
10.22034/ijwer.2025.520006.1079
چکیده
بهینه‌سازی تاریخ کاشت گندم در شبکه آبیاری دز با استفاده از الگوریتم ژنتیک چندهدفه NSGA-II و مدل‌های پیش‌بینی XGBoost انجام شد. اهداف این پژوهش شامل بیشینه کردن عملکرد گندم و ردپای آب سبز و کمینه کردن ردپای آب آبی و خاکستری بود. داده‌های مزارع گندم از شبکه دز جمع‌آوری و تحلیل شدند. نتایج اهمیت تاریخ کشت بهینه را برای مدیریت پایدار منابع آب نشان می‌دهد. تحلیل حساسیت نشان داد که کاشت زودتر (۹ نوامبر ۲۰۲۳، ۱۸ آبان ۱۴۰۲) عملکرد را 9/14 درصد کاهش داد و به ۳۷۸۷ کیلوگرم بر هکتار رساند؛ درحالی‌که کاشت دیرهنگام (۱۹ دسامبر ۲۰۲۳، ۲۸ آذر ۱۴۰۲) عملکرد را 3/18 درصد کاهش داد و به ۳۶۳۵ کیلوگرم بر هکتار رساند؛ همچنین، کاشت زودهنگام ردپای آب آبی را 5/53 درصد افزایش داد (به ۱۰۵۹ مترمکعب بر تن)؛ درحالی‌که کاشت دیرهنگام آن را 8/37 درصد افزایش داد (به ۹۵۰ مترمکعب بر تن). این یافته‌ها اهمیت انتخاب تاریخ کاشت بهینه را برای مدیریت پایدار منابع آب و کاهش اثرات زیست‌محیطی نشان می‌دهد.
کلیدواژه‌ها
تاریخ کاشت
گندم
ردپای آب
بهینه‌سازی
شبکه دز
موضوعات