پژوهش های مهندسی آب ایران

پژوهش های مهندسی آب ایران

مقایسه عملکرد مدل های تخمین فرسایش خاک در حوضه سد کارده

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده آب و خاک، دانشگاه زابل، ایران
2 دانشیار، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده آب و خاک، دانشگاه زابل، زابل، ایران
3 استادیار، گروه مهندسی آب، دانشکده آب و خاک، دانشگاه زابل، زابل ایران
چکیده
فرسایش خاک یکی از مسائل زیست‌محیطی جدی در جهان است. بنابراین لازم است تحقیقات کاربردی برای برآورد فرسایش و بار رسوب و مدیریت اراضی مستعد فرسایش انجام شود که این خود نیازمند جمع آوری اطلاعات و مشاهدات زمینی است. از طرفی عدم وجود و یا کمبود آمار و اطلاعات در زمینه فرسایش خاک در بسیاری از حوضه‌های آبریز کشور، استفاده از روش‌های تجربی مناسب برای برآورد فرسایش خاک را اجتناب‌ناپذیر می‌نماید. هدف از تحقیق حاضر، ارزیابی توزیع مکانی خطر فرسایش خاک با استفاده از مدل‌های معادله جهانی هدررفت خاک (USLE)، نسخه اصلاح شده (MUSLE) و نسخه تجدیدنظر شده (RUSLE) آن با بهره‌گیری از فناوری‌های سنجش از دور (RS) و سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) در حوضه آبریز سد کارده است. براساس نتایج بدست آمده، حداکثر میزان فرسایش در کل سطح حوضه آبریز سد کارده توسط مدل‌های USLE، RUSLE و MUSLE به ترتیب برابر با 18/1، 95/2 و 19/5 (تن در هکتار در سال) برآورد شد. تفاوت در نتایج مدل‌های فرسایش خاک تاثیر بیشتر فاکتور توپوگرافی (LS) بر مدل‌ها را نسبت به سایر فاکتورها (فاکتور فرسایندگی باران، فرسایش‌پذیری خاک، مدیریت پوشش‌گیاهی و عملیات حفاظتی) نشان می‌دهد. به علت جایگزینی فاکتور فرسایندگی باران در مدل‌های USLE و RUSLE با دبی پیک لحظه‌ای سیلاب و حجم کل سیلاب در مدل MUSLE، پراکندگی مکانی گسترده‌تری از خطر فرسایش خاک توسط مدل MUSLE در مقایسه با سایر مدل‌ها به دست آمد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات