پژوهش های مهندسی آب ایران

پژوهش های مهندسی آب ایران

بررسی ارتباط متغیرهای محیطی و فاکتور فرسایش پذیری آبی خاک در دشت سیلابی سیستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده آب و خاک، دانشگاه زابل، زابل، ایران
2 دانشیار، گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده آب و خاک، دانشگاه زابل، زابل، ایران
3 استادیار گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده آب و خاک، دانشگاه زابل، زابل، ایران
4 پژوهش‌گر، بخش تحقیقات تشکیل، طبقه‌بندی و شناسایی خاک، موسسه تحقیقات آب و خاک کشور، کرج، ایران
5 استادیار، موسسه تحقیقات آب و خاک کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران
6 دانش‌آموخته دکتری مدیریت منابع خاک، گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، ایران
چکیده
فرسایش خاک یک مسئله حیاتی در اکوسیستم‌های کشاورزی است، که در آن عامل فرسایش‌پذیری آبی خاک (فاکتور-K) به عنوان شاخص کلیدی برای تعیین حساسیت به فرسایش شناخته می‌شود. این مطالعه با هدف مدلسازی مکانی فاکتور-K در بخشی از دشت سیستان و با استفاده از تکنیک‌های نقشه‌برداری رقومی خاک انجام شد. نمونه‌های خاک از 460 نقطه جمع‌آوری و برای ویژگی‌های مؤثر بر فاکتور-K، شامل بافت، ماده آلی، ساختمان و نفوذپذیری، مورد تحلیل قرار گرفتند. چهار سناریو ترکیبی از روش‌های زمین‌آماری کریجینگ معمولی (OK) و کو-کریجینگ معمولی (COK) با متغیرهای توپوگرافی و سنجش از دور ارزیابی شدند. نتایج نشان داد که مدل OCK با پارامترهای توپوگرافی (S1) بالاترین دقت را داشت (RMSE = 0.016). مقدار فاکتور-K بین 007/0 تا 11/0 تن بر مگاژول ساعت بر میلی‌متر متغیر بود، و بیش از 60 درصد از منطقه، به ویژه در مناطق شمال، شمال شرق، غرب و جنوب غرب، به عنوان مناطق با فرسایش‌پذیری بالا طبقه‌بندی شدند. بافت خاک که عمدتاً لومی و سیلت لومی بود و محتوای کم ماده آلی، به فرسایش‌پذیری بالا کمک کردند. این مطالعه موید اثربخشی ترکیب روش‌های زمین‌آماری با متغیرهای محیطی برای نقشه‌برداری خطر فرسایش است و نیاز به پایش دوره‌ای و برنامه‌ریزی حفاظت از خاک در دشت سیستان را برجسته می‌سازد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات