پژوهش های مهندسی آب ایران

پژوهش های مهندسی آب ایران

پیش‌بینی جریان رودخانه با استفاده از روش ترکیبی هوشمند مصنوعی بر پایه الگوریتم پیش‌پردازنده تجزیه مُد تجربی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دوره دکتری، گروه مهندسی آب، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
2 استاد، گروه مهندسی آب، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
3 دانش آموخته دوره دکتری، گروه مهندسی آب، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
چکیده
نیاز روزافزون به آب سبب گردیده است که برنامه‌ریزی‌های مدیریتی به‌منظور کنترل مصرف آب در آینده از اهمیت بیشتری برخوردار باشد. به همین دلیل برآورد صحیح و دقیق جریان رودخانه با استفاده از مدل‌های مختلف یکی از موضوعاتی است که در منابع آب پژوهشگران بررسی می­کنند. در این تحقیق جهت برآوردی دقیق از مقدار روزانه جریان رودخانه زرینه‌رود از دو ایستگاه هیدرومتری ساری-قمیش و نظام‌آباد واقع در استان آذربایجان غربی استفاده شد. اخیراً شیوه استفاده از مدل‌های هوشمند به‌صورت ترکیبی موردپذیرش قرارگرفته است که در این تحقیق، برای مقابله با پیچیدگی و ناپایداری داده‌های سری زمانی از الگوریتم پیش‌پردازش تجزیه مد تجربی (EMD) استفاده شد. EMD یک روش تجزیه اطلاعات برای استخراج سیگنال­ها در اطلاعات تولیدشده توسط عملیات غیرخطی و غیرایستا است. در این تحقیق، از روش مدل برنامه‌ریزی بیان ژن و از مدل شبکه عصبی مصنوعی استفاده شد. نتایج تحقیق نشان داد که عملکرد مدل برنامه‌ریزی بیان ژن برابر و گاهی کمتر از عملکرد شبکه عصبی مصنوعی بود. بااین‌حال ترکیب دو مدل مذکور با فن (EMD) باعث افزایش دقت مدل و کاهش خطا در شبیه‌سازی جریان رودخانه در ایستگاه‌های ساری-قمیش و نظام­آباد شد. نتایج نشان داد که در مرحله آزمون ترکیب روش GEP با EMD باعث ارتقا ضریب تبیین به میزان 7.29% و 2.15% به‌ترتیب برای ایستگاه ساری-قمیش و نظام­آباد گردید، همچنین در مرحله آزمون ترکیب روش ANN با EMD باعث ارتقا ضریب تبیین به میزان 3.06% و 3.09%  به‌ترتیب برای ایستگاه ساری-قمیش و نظام ­آباد گردید.
کلیدواژه‌ها

موضوعات