حساسیت سنجی مدل نرم‌افزاری HEC-HMSنسبت به مدل رقومی ارتفاع در روندیابی ماسکینگام

اکبری, خاطره; مهاجری, سید حسین; مهرآیین, مجتبی; براتی, رضا; صمدی, امیر

doi:10.22034/ijwer.2022.150107

حساسیت سنجی مدل نرم‌افزاری HEC-HMSنسبت به مدل رقومی ارتفاع در روندیابی ماسکینگام

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

خاطره اکبری ¹

سید حسین مهاجری ²

مجتبی مهرآیین ²

رضا براتی ³

امیر صمدی ⁴

¹ دانشجوی دکتری، گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه خوارزمی، کرج، ایران

² استادیار، گروه مهندسی عمران، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه خوارزمی، کرج، ایران

³ دکتری مهندسی عمران، مهندسی آب، شرکت آب منطقه‌ای خراسان رضوی، مشهد، ایران

⁴ استادیار، گروه مهندسی آب، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران

10.22034/ijwer.2022.150107

چکیده

در این پژوهش به منظور حساسیت‌سنجی خروجی مدل‌‌های هیدرولوژیکی، با استفاده از پارامترهای مورفومتری حوضه آبریز بالادست سد دز، اقدام به توسعه مدل بارش-رواناب از طریق الحاقیههای ArcHydro و HEC-GeoHMS در محیط GIS بر پایه سه اندازه سلولی رقوم ارتفاعی حدوداً 12، 30 و 70 متری شده است. مدل‌های تولیدشده با شرایط اولیه یکسان در نرم‌افزار HEC-HMS اجرا شد. مبنای مقایسه مدل‌های تولیدشده با مرزبندی متفاوت، کمترین خطا در گام اولیه بود. نتایج به‌دست‌آمده، حاکی از برتری مدل رقومی 30 متری نسبت به مدل 70 متری در ارتباط با دقت بالاتر ضرایب مدل میباشد. از بین پارامترهای مدل بیشترین و کمترین انحراف آماری هم‌ بر روی ضریب ماسکینگام K در زیر حوضه‌های موردمطالعه رخ داده است. ازاین‌رو چرا که اجرای مدل با استفاده از لایه‌های مدل رقومی ارتفاع با ابعاد ۱۲ متری و 70 متری، در خروجی اولیه، مقدار خطای نش را (به ترتیب برابر با 66/3- و 79/3- ) بسیار بیشتر از مدل ساخته‌شده با لایه 30 متری (079/0-) نشان می‌دهد. با این‌حال مدل ۱۲ متری به علت وسعت بالای ناحیه و افزایش تصاعدی حجم محاسبات، مقدار مرزبندی انجام داده جهت استخراج زیر حوضه‌ها را با انحراف آماری صورت داده است. به‌این‌ترتیب مدل 30 متری به‌منظور اجرای واسنجی و صحت سنجی در یک دوره تداومی از آمار هیدرومتری انتخاب و اجرا شد.

کلیدواژه‌ها

تحلیل حساسیت

مدل بارش-رواناب

مدل رقومی بستر

حوضه آبریز سد دز